Kế hoạch tạo con sông dài nhất thế giới của Ấn Độ gây tranh cãi

Dự án tạo ra con sông dài 12.500 km bằng cách nối liền mạng lưới sông của Ấn Độ đang vấp phải sự phản đối của nhiều chuyên gia môi trường.

Sông Hằng ở Ấn Độ. Ảnh: Reuters.

Chính phủ Ấn Độ sắp tiến hành dự án Inter Linking of Rivers (ILR) nối liền những con sông lớn chảy qua dãy Himalayas và bán đảo Deccan thông qua 30 kênh đào quy mô siêu lớn và 3.000 con đập, New Scientist hôm 28/11 đưa tin.

Theo kế hoạch, dự án sẽ nối liền 14 con sông ở phía bắc Ấn Độ với 16 con sông ở phía tây, trung và nam đất nước, cho ra đời mạng lưới sông dài khoảng 12.500 km nhằm giảm hạn hán và lũ lụt, tạo ra 35 triệu hecta đất trồng trọt và sản xuất 34.000 megawatt điện.

Sau khi hoàn thành, mạng lưới sông này sẽ dài gấp đôi sông Nile ở Ai Cập, con sông dài nhất thế giới hiện nay, và có thể dẫn nước từ những khu vực dễ ngập lụt đến nơi hạn hán kéo dài.

Tuy  nhiên, nhiều nhà địa chất và sinh thái học ở Ấn Độ bày tỏ lo ngại rằng dự án ILR có thể gây ra những thảm họa môi trường và xói mòn vùng ven biển, đe dọa cuộc sống của người dân và động vật hoang dã.

Theo các nhà môi trường, việc phân chia giữa những vùng lưu vực sông chứa nhiều nước và ít nước không hề đơn giản. Biến đổi khí hậu tạo ra nhiều thay đổi trong lượng mưa với nhiều ảnh hưởng khó dự đoán lên dòng nước.

Nhóm nhà khoa học ở Viện Công nghệ Ấn Độ tại Bombay và Madras phát hiện sự sụt giảm đáng kể trong lượng mưa vào thời gian gió mùa ở những lưu vực sông dồi dào nước tại Ấn Độ. Mô phỏng trên máy vi tính chỉ ra lượng nước đang giảm ở những lưu vực sông nhiều nước trước đây và tăng lên ở lưu vực thường xuyên thiếu nước.

Các nhà địa chất học cho rằng mặt đất Ấn Độ tiến hóa dần với dòng nước tự nhiên qua hàng thiên niên kỷ. "Phần lớn sông ngòi được bổ sung nước mưa vào đợt gió mùa, tạo nên những thềm lũ và châu thổ lớn qua nhiều năm", nhà nghiên cứu Vedharaman  Rajamani ở Đại học Jawaharlal Nehru, New Delhi, cho biết. "Quy hoạch những con sông theo mạng lưới ILR sẽ làm gián đoạn nguồn cung cấp trầm tích và dưỡng chất".

Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nông nghiệp, do đất canh tác được phát triển ở thềm lũ và khu vực châu thổ sông từ nhiều thế kỷ. "Những con sông tái tạo tầng ngầm nước gần đất canh tác. Chúng cũng đóng vai trò quan trọng đối với hệ sinh thái nước ngọt, bao gồm cá, và mang lại dưỡng chất cho dạng sống dưới nước", Rajamani nói.

Một mục tiêu chủ chốt của dự án ILR là ngăn chặn lũ ở một số vùng của Ấn Độ. Nhưng các chuyên gia nhận định kế hoạch đã bỏ qua giá trị đích thực của lũ lụt. Những trận lũ mang lại một lượng khổng lồ phù sa, có thể giảm xói mòn ở ven biển.

"Một con sông không chỉ là ống dẫn nước tự nhiên. Nó chở theo bùn lắng và trầm tích. Những con đập giữ lại lớp trầm tích, có vai trò quan trọng đối với môi trường sống ở hạ nguồn sông", nhà địa chất học Chittenipattu Rajendran ở Trung tâm nghiên cứu khoa học cao cấp Jawaharlal Nehru, Bangalore, chia sẻ.

Lũ lụt tự nhiên cũng giúp tái tạo nguồn cung cấp nước ngọt bên dưới thềm lũ và châu thổ. Nếu không có lượng nước bổ sung từ lũ lụt, nước mặn sẽ dần dần xâm nhập vào nguồn nước ngầm ở đất liền, kéo theo hiện tượng khử nước và sa mạc hóa, theo Rajamani.

Rajamani cho biết nước ngọt dồi dào ở châu thổ vịnh Bengal đặc biệt quan trọng, giúp tạo ra và duy trì lớp đất ít mặn ở vịnh, một nhân tố ảnh hưởng tới gió mùa tại Ấn Độ. Việc can thiệp vào hệ thống tự nhiên này có thể tác động đến lượng mưa trong thời gian gió mùa ở khu vực.

Rajendran, lượng nước khổng lồ trong những con đập sẽ làm tăng áp lực nước trong các khe nứt, đè lên lớp vỏ bên dưới, dẫn đến nguy cơ động đất ở vùng có nguy cơ cao như dãy núi Himalaya.

Thủ phạm biến thảo nguyên Sahara thành sa mạc khô cằn

Vùng Sahara chuyển từ đồng cỏ xanh tốt thành sa mạc khô hạn do vành đai mưa ở khu vực này dần di chuyển lên phía bắc về Địa Trung Hải. 

Sa mạc Sahara là một trong những nơi khô hạn nhất Trái Đất. Ảnh: Đại học Texas A&M.

Khoảng 6.000 năm trước, Sahara là cánh đồng cỏ rộng lớn thường xuyên ngập trong các cơn mưa ở vùng nhiệt đới. Ngày nay, sa mạc Sahara là một trong những vùng đất khô hạn nhất trên Trái Đất, theo UPI.

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Texas A&M và Đại học Yale, Mỹ, tiến hành nghiên cứu để tìm hiểu nguyên nhân gây ra sự chuyển đổi khí hậu nói trên tại sa mạc Sahara. Họ xây dựng một mô hình mưa trong thế Toàn Tân thuộc kỷ Đệ Tứ, trái ngược với mô hình mưa ngày nay để đối chiếu. 

Phân tích của các nhà khoa học cung cấp thêm những hiểu biết mới về vòng hoàn lưu Hadley, chu trình dòng không khí đi lên tại khu vực gần xích đạo và đi xuống ở vùng cận nhiệt đới. Vòng hoàn lưu Hadley tác động lên tất cả mọi thứ từ gió mậu dịch, vành đai mưa nhiệt đới, dòng tia (jet stream) và bão. 

"Mô hình của chúng tôi lý giải về nơi hình thành các vành đai mưa nhiệt đới và mối liên hệ của chúng đối với thời tiết ở những nơi khác trên thế giới thông qua vòng hoàn lưu Hadley", Robert Korty, giáo sư về khoa học khí quyển tại Đại học Texas A & M, cho biết.

Theo kết quả nghiên cứu đăng hôm 21/11 trên tạp chí Nature Geoscience, qua thời gian, vành đai mưa từng cung cấp lượng mưa ở mức trung bình cho Sahara dần di chuyển lên phía bắc về phía Địa Trung Hải. 

"Nguyên nhân khiến vành đai mưa nhiệt đới di chuyển rất xa về phía bắc đường xích đạo vẫn là một điều bí ẩn. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, sự chuyển đổi lớn về lượng mưa có thể xảy ra ở một phần của thế giới, ngay cả khi các vành đai mưa không dịch chuyển nhiều đi nơi khác", Korty nói.

Korty và đồng nghiệp William Boos tại Đại học Yale cho rằng, sự dịch chuyển của vành đai mưa chưa đủ để giải thích quá trình chuyển đổi khí hậu ở Sahara. Thay vào đó, tổng lượng mưa giảm xuống nhiều khả năng tạo ra một vòng lặp phản hồi khí hậu, thông qua đó kích hoạt nhiều sự thay đổi mạnh mẽ hơn trong đất và khí quyển.

Miệng hố 'Đường tới Âm phủ' ngày càng mở rộng

Miệng hố tử thần khổng lồ Batagaika tại Siberia, nơi được mệnh danh là "Đường tới Âm phủ", đang mở rộng 20 m mỗi năm dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Miệng hố khổng lồ Batagaika đang mở rộng 20 m mỗi năm. Ảnh: Independent.

Theo Nature World News, miệng hố Batagaika xuất hiện 25 năm trước và nằm ở trung tâm khu rừng phía bắc Siberia. Nó trải dài 90 m, sâu 120 m và đang không ngừng mở rộng với tốc độ 20 m mỗi năm.

"Khi khí hậu ấm lên, lớp băng vĩnh cửu tan chảy ngày càng nhiều hơn, làm gia tăng sạt lở bề mặt Trái Đất và tình trạng sụt lún, tạo thêm nhiều rãnh do nước xói mòn", Julian Murton, nhà địa chất nghiên cứu miệng hố Batagaika tại Đại học Sussex, Anh, giải thích.

Batagaika được coi là hố tử thần lớn nhất thế giới. Chiếc hố xuất hiện khi lớp băng vĩnh cửu tan chảy nhanh chóng, khiến vùng miệng hố dần chìm xuống dưới lớp bùn. Quá trình tan chảy của băng vĩnh cửu có thể giải phóng một lượng lớn khí methane (CH₄), loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh hơn CO₂.

Hố Batagaika giúp các chuyên gia địa chất hiểu rõ hơn về lịch sử Siberia trong suốt thời kỳ Băng hà. Tại đây, Murton và đồng nghiệp tìm thấy xác ướp bò rừng bison, xác chết đóng băng của các động vật khác như bò xạ hương (musk ox), voi ma mút và một con ngựa 4.400 tuổi.

Theo Motherboard, lần gần nhất các hố tử thần lớn xuất hiện tại Siberia là cách đây khoảng 10.000 năm, trong thời gian Trái Đất chuyển từ thời Đồ đá cũ sang thế Holocene. Hiện nay, các miệng hố xuất hiện khắp phía bắc vùng Krasnoyarsk, Nga. Giới nghiên cứu cho rằng nguyên nhân là do nhiệt độ toàn cầu tăng lên, gây ra bởi hiện tượng biến đổi khí hậu.

Chiến dịch truy lùng những dòng sông đen, hôi thối ở Trung Quốc

Giới chức Trung Quốc lần đầu triển khai dự án môi trường kêu gọi người dân chung sức tìm những dòng sông "đen và hôi thối", lập bản đồ ô nhiễm để cải tạo nguồn nước.

Shi Dianshou, nhà hoạt động môi trường 24 tuổi, lấy tay che mũi bên bờ sông Hạnh Phúc ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Guardian

Một sáng chủ nhật đầy nắng, Shi Dianshou khởi hành tới con sông Hạnh Phúc.

"Hiện nó không hề hạnh phúc", nhà hoạt động môi trường 24 tuổi thừa nhận khi cho xe chạy về phía bắc thủ đô Bắc Kinh để kiểm tra con sông có cái tên rất thơ mộng.

Di chuyển được hơn 40 km, Shi đỗ xe cạnh một con lạch bẩn thỉu và ngập rác. Chiếc ghế sofa màu đen nổi chỏng chơ giữa dòng nước tối màu, một hố rác đầy tô điểm cho bờ phía tây. Một chiếc áo ngực treo vắt vẻo trên cành cây bên cạnh, thêm nét mỉa mai cho cảnh tồi tàn.

"Tôi đã thấy nhiều con sông như thế này", Shi than phiền trong lúc đi dọc dòng nước để đánh giá độ bẩn. "Khung cảnh này khiến tôi cảm thấy tồi tệ. Tôi thật sự rất buồn".

Shi là một trong số hàng trăm tình nguyện viên khắp Trung Quốc đang tìm kiếm những dòng sông mà chính phủ dán nhãn "đen và hôi thối". Trong khuôn khổ chiến dịch này, Bộ Môi trường Trung Quốc kêu gọi người dân chung tay phát hiện những nơi có dòng nước ô nhiễm nghiêm trọng, sau đó liệt kê thành một danh mục, tiến tới làm nguồn nước trong sạch trở lại. Tình nguyện viên có thể đăng địa điểm và hình ảnh con sông ô nhiễm lên tài khoản WeChat do Bộ điều hành.

Kể từ khi chiến dịch được phát động hồi tháng 2 năm nay, nhiều người dân Trung Quốc đã sử dụng điện thoại thông minh để xác định và nêu tên hơn 1.300 nơi ô nhiễm. Các địa chỉ được thêm vào danh sách đen trước đó đã gồm 1.850 cái tên ô nhiễm, Shi, người làm việc tại tổ chức phi chính phủ Environmentalists in Action tại Bắc Kinh, cho hay.

Shi đã góp tên 5 con sông vào danh sách này, hy vọng nỗ lực của mình sẽ gây áp lực tới chính quyền và thu hút sự chú ý tới những nguồn nước độc hại mà nhà chức trách không biết tới.

"Chúng tôi nghĩ nhiều dòng sông đen vẫn chưa được phát hiện hết", nhà hoạt động nói trong chuyến đi khảo sát dọc sông Hạnh phúc. "Chúng tôi muốn đưa những con sông như thế vào danh sách để chính quyền tìm cách xử lý".

Một chiếc ghế sofa đen chỏng chơ giữa con sông ô nhiễm. Ảnh: Guardian

Hàng thập kỷ công nghiệp hóa và đô thị hóa không kiểm soát đồng nghĩa với số lượng các con sông ô nhiễm tăng lên không ngừng tại Trung Quốc. Năm 2012, một quan chức cấp cao của Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc thừa nhận 40% nguồn nước sông tại Trung Quốc đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, trong đó 20% hoàn toàn độc hại.

Các nhà hoạt động bày tỏ hy vọng Bộ trưởng Môi trường Trần Cát Ninh sẽ cải thiện được tình trạng ô nhiễm nước nặng nề hiện nay.

Ông Trần từng theo học Cao đẳng Hoàng gia London, Anh, trong những năm 1990, bắt đầu giữ chức Bộ trưởng Môi trường đầu năm ngoái, Ông cam kết sẽ đương đầu với tình trạng ô nhiễm "chưa từng có tiền lệ trong lịch sử loài người".

Trong vòng vài tháng, Bắc Kinh công bố một dự án lớn chống ô nhiễm có tên "Kế hoạch Làm sạch và Ngăn ngừa ô nhiễm nước", được cho là chặt chẽ nhất từ trước đến nay. Chiến dịch "Những dòng sông đen và hôi thối" là một phần của kế hoạch này với hy vọng làm sạch nguồn nước tại Trung Quốc.

Các nhà hoạt động môi trường đã dành nhiều bình luận tích cực cho kế hoạch, chỉ rõ đây là lần đầu chính phủ huy động trách nhiệm của những cư dân bình thường trong cuộc chiến chống ô nhiễm.

"Tôi rất vui khi chính phủ kêu gọi công dân tham gia chiến dịch", Deng Fei, nhà báo và nhà hoạt động môi trường, người biên soạn một bản đồ trực tuyến về những ngôi làng ung thư vì ô nhiễm tại Trung Quốc, nói.

Deng cũng triển khai một dự án tương tự vào năm 2013, kêu gọi người dùng Internet xác định 10 con sông bẩn nhất, nhưng phải bỏ giữa chừng sau khi hai đồng nghiệp của ông bị cảnh sát bắt giữ.

Với quan điểm thận trọng, Deng nhận định những vấn đề phức tạp và có hệ thống là nguyên nhân gây ô nhiễm nước không thể giải quyết ngay trong một đêm.

"Có thông tin không có nghĩa chúng ta sẽ xử lý ô nhiễm nhanh chóng", ông nói. "Tuy nhiên đây là bước đầu tiên và tôi tin rằng nếu có sự quyết tâm của chính phủ trong vấn đề ô nhiễm, chúng ta sẽ tiến tới bước thứ hai, thứ ba".

Quang cảnh ô nhiễm nặng nề trên dòng sông Hạnh Phúc. Rác thải ngập ngụa trong dòng nước tối màu. Ảnh: Guardian

Một buổi sáng dọc theo dòng sông ngập rác đã cho thấy mức độ ô nhiễm lớn mà chiến dịch phải đương đầu, theo Guardian.

"Chúng tôi đã báo cáo tình trạng này cho cơ quan bảo vệ môi trường nhưng không thấy ai đến cả", Xing Wenhua, một nông dân 56 tuổi đang thu hoạch hành lá trên cánh đồng gần bờ sông Hạnh Phúc, than phiền.

Ông Xing đùa rằng dòng sông ô nhiễm kinh khủng tới mức khiến ông rụng hết tóc.

"Tôi phải ngửi mùi hôi xộc lên mỗi ngày và nó khiến tóc tôi ngừng mọc", người nông dân hói đầu vừa cười vừa nói. Ông cho biết con sông ô nhiễm nhanh chóng sau khi Trung Quốc mở cửa vào cuối thập niên 1970.

"Thật tốt nếu không khí và dòng sông trong sạch trở lại. Hồi còn nhỏ, chúng tôi vẫn thường uống nước sông".

Cuộc sống ở thành phố ô nhiễm nhất thế giới

Từ bầu trời cho tới mặt đất, chỗ nào của Delhi (Ấn Độ) cũng ngột ngạt bởi bầu không khí ô nhiễm và rác rưởi khắp nơi.

 

Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2014, Delhi, vùng đất bao gồm thủ đô New Delhi của Ấn Độ, là khu vực ô nhiễm nhất thế giới.

Những khu công nghiệp gần kề xả chất thải hóa học ra sông Yamuna, khiến con sông này phủ trắng một thứ bọt độc hại. Sông Yamuna chảy dọc đất nước Ấn Độ, không chỉ là nguồn cung cấp nước cho 57 triệu người mà còn là nơi sinh hoạt tâm linh của rất nhiều người theo đạo Hindu. Mọi người ở mọi lứa tuổi đều tắm và uống nước của sông Yamuna vì tin rằng, nước sông sẽ xóa tội lỗi của họ. 

 

 

Một người đàn ông và một cậu bé tắm ở sông Yamuna. Dù chỉ chiếm 2% tổng chiều dài của cả con sông Yamuna, nhưng đoạn chảy qua Delhi lại là nơi ô nhiễm nặng nhất, vì vậy chính quyền địa phương đã yêu cầu người dân không được cho gia súc xuống sông tắm. 

 

 

Những người đàn ông này vò quần áo tại một vũng nước bên cạnh khu vực tắm của gia súc; sau đó họ đem ra giũ ở sông Yamuna. 

 

 

Quần áo đã được giặt "sạch" sẽ được phơi ở dưới gầm cầu vượt, bên cạnh một bãi phế thải. 

 

 

Người nghèo ở Ấn Độ thường không có sự lựa chọn nào khác là phải sống cạnh những kênh nước thải lộ thiên ở Noida - một thành phố ở rìa New Delhi. 

 

 

Người dân tắm và uống nước ngay tại những bậc thang trước đền thờ Nizamuddin Sufi ở Delhi. Trước đây, người dân thường tới đây để múc nước sạch về sinh hoạt, nhưng nay, nguồn nước ở đây cũng bị ô nhiễm như nhiều nơi khác ở thành phố. 

 

 

Nhằm đảm bảo sức khỏe, người đàn ông phải quấn quanh mình một chiếc màn để tránh muỗi khi ngủ. Những căn bệnh như sốt xuất huyết luôn là mối đe dọa đối với những người sinh sống dọc sông Yamuna và kênh nước thải.

 

 

Dù nước bị ô nhiễm nặng nhưng cậu bé này vẫn đầm mình xuống sông Yamuna để mò những đồ vật tôn giáo, từ tiền xu cho tới các bức tượng nhỏ bằng kim loại, mà người dân thường ném xuống.

Những đồ vật này sau đó sẽ được bán cho các cửa hàng tái chế. Để mưu sinh, không chỉ người lớn mà cả trẻ em cũng phải đi thu lượm đồ phế liệu ở các bãi rác hoặc sông lớn. 

 

 

Một bé gái khác cũng đang tìm các vật phế liệu bằng nhựa tại một bãi rác lớn ở Bhalswa. Nếu may mắn, một người đi thu lượm đồ phế liệu có thể kiếm 1000 rupee (15 USD)/ngày. 

 

 

Sau một ngày thu lượm phế liệu, cậu bé tranh thủ tắm ở đoạn ống nước bị rò rỉ, gần bãi rác cậu đang làm việc. 

 

 

Trong khi đó, một số đứa trẻ khác lại chơi đùa vui vẻ ở sông Yamuna. 

 

 

Ngôi làng ở phía bắc Delhi nằm dưới chân một bãi rác lộ thiên. Rác liên tục cháy âm ỉ, hình thành nên đám mây khói bao phủ ngôi làng cả ngày lẫn đêm. 

 

 

Việc đốt rác và phế thải là một trong những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm không khí ở Delhi.

Thị trấn Mỹ cháy suốt 5 thập kỷ

Nghiên cứu chỉ ra thị trấn nhỏ Centralia ở Pennsylvania, Mỹ, sẽ tiếp tục cháy trong vòng 250 năm nữa.

Ngọn lửa ở thị trấn Centralia đã cháy suốt 50 năm qua. Ảnh: Hypescience.

Theo Business Insider, thị trấn Centralia bắt đầu bốc cháy từ năm 1962. Cách ngọn lửa bùng lên vẫn còn là điều bí ẩn, nhưng các nhà hoa học có thể giải thích tại sao ngọn lửa vẫn cháy liên tục.

Centralia nằm trên một số mỏ than đá lớn nhất thế giới. Đây từng là phát hiện may mắn cho thị trấn ở thế kỷ 19 bởi than đá là một trong những nguồn năng lượng chính, cung cấp chất đốt cho cuộc Cách mạng Công nghiệp.

Vào những năm 1800, các thợ mỏ ở Centralia mở những đường hầm dưới đất bằng cách nổ mìn để khai thác than đá, nhưng vào giữa thế kỷ 20, nhiều khu mỏ bị bỏ hoang. Không ai biết chính xác ngọn lửa ở Centralia bốc lên như thế nào, nhưng giả thuyết lớn nhất là việc đốt rác ở một bãi rác gần đó vô tình đốt cháy than đá bên dưới lối vào khu mỏ. Sau đó, ngọn lửa lan rộng theo đường hầm xuyên qua các mỏ.

Than đá hình thành qua hàng triệu năm khi các đầm lầy chứa đầy vật chất hữu cơ như cây cối, rễ cây, vi khuẩn vùi dưới cát, bùn và những vật liệu tự nhiên khác. Áp lực tác động đến vật chất hữu cơ tăng dần khi lớp đất bên trên dày lên theo thời gian, trong khi toàn bộ nước và hợp chất từ thực vật, cây cối bị chôn vùi khô kiệt, tạo nên than đá với thành phần chủ yếu là các-bon. Các-bon chiếm khoảng 40-90% trọng lượng than đá.

Centralia ở đầu mũi tên trên bản đồ Google Map. Ảnh: Google Map.

Khi các-bon bên trong than đá tiếp xúc với oxy, nó bốc cháy. Thậm chí, việc bốc cháy xảy ra ngay lập tức mà không cần ngọn lửa khác ở gần. Những đường hầm do các thợ mỏ đào vào thế kỷ 19 giúp duy trì ngọn lửa bằng cách hút oxy từ mặt đất. Càng nhiều than đá bốc cháy, ngọn lửa càng ăn sâu vào khu vực xung quanh với độ sâu lớn nhất là 91 m.

Than đá cháy chậm và ổn định, có nghĩa cần một thời gian dài để nó cháy hết. Chỉ cần có đủ nhiệt, nhiên liệu và oxy để duy trì, ngọn lửa sẽ không tắt. Đó là lý do tại sao ngọn lửa bốc lên từ mỏ than đá có thể cháy dữ dội trong nhiều thập kỷ.

Ngày nay, ngọn lửa ở Centralia bao phủ 15,5 km2 và lan rộng 23 m mỗi năm. Các nhà nghiên cứu dự đoán ngọn lửa có thể tiếp tục cháy trong 250 năm tới. Khoảng 1.000 cư dân sống ở Centralia ở thời điểm ngọn lửa mới xuất hiện lúc đầu cho rằng nó chỉ gây bất tiện đôi chút. Nhưng suy nghĩ của họ thay đổi khi khói lưu huỳnh và các-bon monoxide bắt đầu lọt ra ngoài hầm mỏ, gần như làm các cư dân ngạt thở. Ngọn lửa dưới lòng đất cũng khiến mặt đất nứt nẻ, dẫn đến hố sụt xuất hiện khắp mọi nơi.

Các nhà chức trách ở thị trấn cố gắng dập tắt ngọn lửa trong vô vọng suốt nhiều năm. Họ khoan hố xuống hầm mỏ và lấp cát để chặn nguồn không khí, nhưng cách này không hiệu quả. Họ buộc phải dừng lại vào thập niên 1980.

Chính quyền bang đóng cửa Centralia năm 1992 và phần lớn cư dân đã rời đi. Ngày nay, chỉ có hơn chục người còn sống ở đó. Thị trấn trở thành nơi thể hiện tác phẩm graffiti của các nghệ sĩ tự do. Hiện tượng lửa cháy trong thời gian dài dưới lòng đất có vẻ kỳ lạ, nhưng chúng khá phổ biến trong thực tế và từng xuất hiện ở New Zealand, Ấn Độ, Trung Quốc và Turkmenistan.

Nơi nửa đêm cũng có Mặt Trời

Nơi nhận được nhiều ánh nắng nhất trên Trái Đất có thể nằm trên một hòn đảo ở Bắc Cực, tại vùng đất có Mặt Trời lúc nửa đêm.

Đảo Ellesmere ở Bắc Cực. Ảnh: All Canada Photos/Alamy Stock Photo.

Một cách để định nghĩa nơi có nhiều ánh nắng Mặt Trời nhất là dựa trên thời gian Mặt Trời chiếu sáng liên tục. Theo BBC, số liệu thống kê chỉ ra cả trạm nghiên cứu Eureka và Alert trên đảo Ellesmere, Canada, đều có lượng nắng cao.

Tháng 5 là tháng nhiều nắng nhất, ánh nắng tồn tại 65,4% thời gian trong ngày tại Eureka, tương đương với hơn 15 giờ. Nhưng nhiệt độ trung bình trong ngày tại đây ở -10 độ C, không thuận lợi cho hoạt động tắm nắng.

Hai trạm nghiên cứu trên nằm ở vòng Bắc Cực, ở vĩ độ được gọi là "vùng đất có Mặt Trời lúc nửa đêm" do vào mùa hè, Mặt Trời không bao giờ lặn dưới đường chân trời và chiếu sáng nhiều ngày liên tục. Bắc Cực là vùng ngập tuyết nhưng về lý thuyết, nơi đây có thể xem như một sa mạc với rất ít mây và mưa.

Với 24 giờ có nắng trong ngày và tương đối ít mây che phủ bầu trời, trạm nghiên cứu trên đảo Ellesmere trải qua nhiều giờ có nắng nhất trên thế giới, ít nhất là vào tháng 5. Nhưng sang tháng 12, tình huống hoàn toàn ngược lại. Trái với Mặt Trời lúc nửa đêm là đêm vùng cực, khi Mặt Trời không mọc trong suốt 6 tháng.

Thành phố Yuma ở bang Arizona, Mỹ. Ảnh: Mervyn Rees/Alamy Stock Photo.

Theo ghi nhận từ các trạm thời tiết trên khắp nước Mỹ, thành phố Yuma ở bang Arizona là nơi có nhiều nắng nhất trên thế giới. Thời gian có nắng trong ngày ở đây dao động từ 11 tiếng vào mùa đông đến 13 tiếng vào mùa hè và khả năng có nắng lên đến 90 %.

"Vùng tây nam nước Mỹ chịu ảnh hưởng của áp suất cao phần lớn thời gian trong năm, dẫn đến không khí ấm áp bao phủ toàn khu vực", Michael Crimmins, nhà khí hậu học tại Đại học Arizona, Tucson, giải thích. "Điều này kéo theo nhiều ngày không mây và nhiệt độ ấm áp".

Theo Crimmins, Yuma nổi tiếng là nơi có nhiều ánh nắng Mặt Trời do nằm ở khu vực cận nhiệt đới. Nhờ hoàn lưu khí quyển tên Hadley Cell, khu vực này vừa nóng vừa khô.

Đảo Hawaii ở Thái Bình Dương. Ảnh: Dennis Frates/Alamy Stock Photo.

Năm 2007, các nhà khoa học thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) sử dụng vệ tinh để tìm điểm nắng nhất trên Trái Đất. Cảm biến trên các vệ tinh có thể xác định bức xạ phản chiếu qua các đám mây hay từ bề mặt của Trái Đất, bao gồm những vùng nước. Các vị trí nhận được nhiều tia nắng mà nhóm nghiên cứu tìm thấy đều ở xa các khu dân cư đông đúc.

Vùng nhiều nắng nhất ngoài biển nằm ở Thái Bình Dương, phía nam bang Hawaii, Mỹ và phía đông quốc đảo Kiribati. Trên đất liền, một khu vực thuộc sa mạc Sahara gần Agadem, Niger, là nơi ít bị mây che phủ nhất.

Sa mạc Sahara. Ảnh: Frans Lemmens/Alamy Stock Photo.

Các nhà nghiên cứu tính toán năng lượng Mặt Trời trung bình các khu vực này nhận được hàng ngày từ năm 1983 đến năm 2005. Năng lượng Mặt Trời được ghi nhận trên sa mạc là 6,78 kWh/m2 và trên biển là 6,92 kWh/m2, tương đương với lượng điện trung bình dùng để đun nước mỗi ngày của các gia đình tại Mỹ.

"Số liệu thống kê được lấy từ kết quả đo các đám mây của vệ tinh và các thông tin khác về bầu khí quyển, sau đó ước tính năng lượng Mặt Trời chiếu xuống bề mặt", Paul Stackhouse tại Trung tâm nghiên cứu Langley của NASA ở Hampton, Virginia, chia sẻ.